Công ty sa thải trái pháp luật, người lao động được nhận những quyền lợi gì? Bồi thường, lương thời gian không được làm việc, trợ cấp thôi việc — quy định 2026.
1. Thế nào là đơn phương chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật?
Theo Điều 39 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật khi:
- Không có lý do hợp pháp: Không thuộc 7 trường hợp được phép (Điều 36 BLLĐ 2019) như NLĐ thường xuyên không hoàn thành việc làm, ốm đau dài ngày, thiên tai...
- Không báo trước đúng thời hạn: HĐLĐ vô thời hạn: 45 ngày; HĐLĐ xác định thời hạn: 30 ngày; HĐLĐ dưới 12 tháng: 3 ngày làm việc.
- Không tuân thủ thủ tục: Không họp xem xét kỷ luật, không có quyết định sa thải bằng văn bản, không tham vấn tổ chức đại diện NLĐ.
2. Quyền lợi NLĐ được nhận khi bị sa thải trái luật
Theo Điều 41 BLLĐ 2019:
| Quyền lợi | Cách tính |
|---|---|
| Nhận lại làm việc theo HĐLĐ đã ký (nếu muốn) | Khôi phục vị trí cũ |
| Lương cho thời gian không được làm việc | Lương tháng × số tháng nghỉ (tối thiểu 2 tháng) |
| Bồi thường thêm 2 tháng tiền lương | Lương tháng × 2 |
| Trợ cấp thôi việc (nếu không muốn trở lại làm) | ½ tháng lương × số năm làm việc thực tế |
3. Bản án thực tế
Bản án 01/2020/LĐ-PT — TAND tỉnh Khánh Hòa
Bà A bị Công ty TNHH B đơn phương chấm dứt HĐLĐ. Sau quá trình tố tụng, hai bên thỏa thuận tại Tòa phúc thẩm. Công ty phải thanh toán cho bà A tổng cộng 364.297.108 đồng (khoảng 16 tháng lương).
Bài học: Ngay cả khi hòa giải tại Tòa, NLĐ thường nhận được khoản bồi thường đáng kể khi chứng minh bị sa thải trái luật.
4. Thủ tục khiếu nại và khởi kiện
- Thu thập bằng chứng: Quyết định sa thải, HĐLĐ, bảng lương 6 tháng gần nhất, văn bản thông báo chấm dứt.
- Hòa giải lao động: Yêu cầu hòa giải viên lao động (thủ tục tùy chọn, không bắt buộc với tranh chấp đơn phương chấm dứt HĐLĐ — Điều 188 BLLĐ 2019).
- Khởi kiện tại TAND cấp huyện: Thời hiệu 1 năm kể từ ngày phát hiện hành vi vi phạm.
5. NLĐ không muốn quay lại làm việc — có thể không?
Có. Theo khoản 3 Điều 41 BLLĐ 2019, nếu NLĐ không muốn trở lại làm việc (dù có quyền), NLĐ vẫn được nhận đủ tiền lương thời gian không làm việc, bồi thường 2 tháng lương, và trợ cấp thôi việc. Ngoài ra, hai bên có thể thỏa thuận thêm các khoản bồi thường khác.
Cần tư vấn pháp lý miễn phí?
Luật sư Lê Ngọc Nam – CCHN 16933 – Đoàn Luật sư TP.HCM
Thế Nào Là Đơn Phương Chấm Dứt Hợp Đồng Trái Pháp Luật?
Chủ sử dụng lao động chấm dứt hợp đồng trái pháp luật khi: không có lý do hợp pháp theo Điều 36 BLLĐ 2019; không thực hiện đúng thủ tục (thiếu thông báo trước theo thời hạn quy định); hoặc sa thải người lao động đang trong thời gian được bảo vệ (thai sản, ốm điều trị, tai nạn lao động).
Quyền Lợi Người Lao Động Bị Sa Thải Trái Pháp Luật
Theo Điều 41 BLLĐ 2019, người lao động có quyền yêu cầu:
- Được nhận lại làm việc theo hợp đồng gốc (nếu muốn)
- Thanh toán tiền lương và các khoản phụ cấp trong toàn bộ thời gian không được làm việc
- Bồi thường thêm ít nhất 2 tháng lương
- Nếu không muốn quay lại làm: được hưởng trợ cấp thôi việc + bồi thường theo thỏa thuận
Quy Trình Đòi Quyền Lợi
Bước 1: Hòa giải viên lao động — bắt buộc, trong 5 ngày làm việc sau khi nộp yêu cầu.
Bước 2: Nếu hòa giải không thành → Hội đồng Trọng tài lao động hoặc Tòa án nhân dân.
Thời hiệu: 1 năm kể từ ngày phát sinh tranh chấp (Điều 190 BLLĐ 2019). Không khởi kiện trong 1 năm — mất quyền.
Chứng cứ cần thu thập ngay: hợp đồng lao động gốc, thông báo chấm dứt hợp đồng (xin bản sao), sao kê lương, bảng chấm công 3 tháng gần nhất.
