QUYẾT ĐỊNH 01/2025/QĐST-VHNGĐ — Chấm dứt nuôi con nuôi (mẹ nuôi đi làm xa, không chăm sóc được) — Áp dụng Án lệ 61/2023/AL
TÒA ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 3 - TUYÊN QUANG
BẢN ÁN 01/2025/QĐST-VHNGĐ NGÀY 25/07/2025 VỀ YÊU CẦU CHẤM DỨT VIỆC NUÔI CON NUÔI
TÒA ÁN NHÂN DÂN KHU VỰC 3 - TUYÊN QUANG BẢN ÁN 01/2025/QĐST-VHNGĐ NGÀY 25/07/2025 VỀ YÊU CẦU CHẤM DỨT VIỆC NUÔI CON NUÔI Tòa án nhân dân khu vực 3 - Tuyên Quang | 25/07/2025 Năm 2017, chị NTB nhận cháu NTC (con đẻ của ông NVA và bà NTA) làm con nuôi. UBND thị trấn N cấp Giấy chứng nhận nuôi con nuôi số 01 ngày 14/02/2017. Các bên đều thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ.
Tuy nhiên, chị NTB thường xuyên đi làm xa, không có điều kiện trực tiếp chăm sóc cháu NTC — phải gửi cháu về cho bố mẹ đẻ trông nom. Cháu NTC đang sống với bố mẹ đẻ và muốn tiếp tục sống cùng bố mẹ đẻ. Bà NTA (mẹ đẻ), chị NTB (mẹ nuôi) và cháu NTC đều đồng ý. Ông NVA (bố đẻ) làm đơn yêu cầu.
[1] Thẩm quyền: Khoản 5 Điều 29; điểm b khoản 2 Điều 35; điểm l khoản 2 Điều 39 BLTTDS → TAND huyện N (nay là TAND khu vực 3 – Tuyên Quang) có thẩm quyền.
[2] Tự nguyện, không trái luật: "Yêu cầu của đương sự là tự nguyện và phù hợp, không trái quy định của pháp luật, phù hợp với Án lệ số 61 được công bố theo Quyết định số 39/QĐ-CA ngày 24 tháng 02 năm 2023 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao nên cần chấp nhận yêu cầu."
[3] Lưu ý OCR: Trong nhận định bản án gốc ghi "Án lệ số 06/2016/AL" và phần quyết định ghi "Án lệ số 61/2016/AL" — đây là lỗi OCR/đánh máy. Thực chất là Án lệ 61 được công bố theo QĐ 39/QĐ-CA ngày 24/02/2023 (năm 2023, không phải 2016).
[4] Hậu quả chấm dứt: Giao cháu NTC cho bố đẻ ông NVA và mẹ đẻ bà NTA trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục.
Căn cứ khoản 5 Điều 29; điểm b khoản 2 Điều 35; điểm l khoản 2 Điều 39; Điều 149, 367, 369–372 BLTTDS; Điều 25, khoản 3 Điều 26, Điều 27 Luật Nuôi con nuôi; Điều 78 Luật HNGĐ; Án lệ 61/2023/AL (QĐ 39/QĐ-CA 24/02/2023):
Q1: Bố/mẹ nuôi không có điều kiện chăm sóc con nuôi — có được chấm dứt không? A: Có, khi không vi phạm điều cấm và tất cả các bên tự nguyện đồng ý. Điều 25 Luật Nuôi con nuôi cho phép cha mẹ nuôi và con nuôi đã thành niên đồng thuận chấm dứt. Với con chưa thành niên, nguyện vọng của con và đồng thuận của bố mẹ đẻ là quan trọng để xem xét.
Q2: Bố đẻ có quyền làm đơn yêu cầu chấm dứt nuôi con nuôi không? A: Điều 26 Luật Nuôi con nuôi 2010 quy định cha mẹ đẻ có quyền yêu cầu chấm dứt trong một số trường hợp cụ thể. Trong vụ này, bố đẻ ông NVA làm đơn với sự đồng ý của mẹ nuôi và mẹ đẻ → Tòa chấp nhận. Thực tế, bất kỳ bên liên quan nào có thể làm đơn nếu đáp ứng điều kiện.
Q3: Lỗi OCR trong bản án ghi sai số án lệ — bản án vẫn có hiệu lực không? A: Có. Lỗi đánh máy/OCR về số năm (2016 thay vì 2023) không ảnh hưởng đến hiệu lực pháp lý của quyết định. Nội dung thực chất (viện dẫn QĐ 39/QĐ-CA ngày 24/02/2023) và căn cứ pháp lý đúng là đủ để quyết định có giá trị. Đây là lỗi kỹ thuật, không phải lỗi pháp lý.
Q4: Sau khi chấm dứt nuôi con nuôi, nghĩa vụ của mẹ nuôi còn không? A: Theo Điều 27 Luật Nuôi con nuôi, toàn bộ quyền và nghĩa vụ giữa mẹ nuôi và con nuôi chấm dứt từ ngày quyết định có hiệu lực. Nghĩa vụ cấp dưỡng, quyền thừa kế lẫn nhau cũng chấm dứt. 💡 KINH NGHIỆM HÀNH NGHỀ Bản án trên là một trong nhiều tình huống ly hôn thực tế mà Luật sư Lê Ngọc Nam đã tham gia bảo vệ khách hàng. Để hiểu toàn diện về thủ tục, hồ sơ và chi phí ly hôn tại TP.HCM, mời bạn đọc cẩm nang chi tiết: Luật sư ly hôn tại TP.HCM — Cẩm nang toàn diện cho người sắp ly hôn.
Luật sư Phú Nhuận bình luận
🎯 5 điểm mấu chốt LS phân tích
Vụ án phản ánh một hoàn cảnh rất thực tế trong cuộc sống: chị NTB đã nhận cháu NTC làm con nuôi từ năm 2017, sau khi UBND thị trấn N cấp Giấy chứng nhận nuôi con nuôi số 01 ngày 14/02/2017. Ban đầu, các bên đều thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ. Tuy nhiên, vì công việc đòi hỏi chị NTB phải thường xuyên đi làm xa, chị không còn điều kiện trực tiếp chăm sóc cháu — buộc phải gửi cháu về cho bố mẹ đẻ trông nom. Điều đặc biệt của vụ này là tất cả các bên đều đồng thuận: bố đẻ ông NVA làm đơn yêu cầu, mẹ đẻ bà NTA đồng ý, mẹ nuôi chị NTB đồng ý, và cháu NTC cũng bày tỏ nguyện vọng muốn tiếp tục sống cùng bố mẹ đẻ. Đây là vụ việc không có tranh chấp, không có mâu thuẫn — chỉ là một quyết định nhân văn vì lợi ích tốt nhất của đứa trẻ. Tôi đánh giá đây là cách xử lý đúng đắn và trưởng thành của tất cả các bên.
Tòa áp dụng đồng bộ nhiều căn cứ pháp lý quan trọng. Về thẩm quyền: Khoản 5 Điều 29, điểm b Khoản 2 Điều 35, điểm l Khoản 2 Điều 39 BLTTDS xác định TAND khu vực 3 – Tuyên Quang có thẩm quyền thụ lý. Về nội dung chấm dứt:
- Điều 25 Luật Nuôi con nuôi 2010: cho phép các bên đồng thuận chấm dứt quan hệ nuôi con nuôi.
- Khoản 3 Điều 26 Luật Nuôi con nuôi: ghi nhận quyền của cha mẹ đẻ được yêu cầu chấm dứt trong trường hợp cụ thể.
- Điều 27 Luật Nuôi con nuôi: toàn bộ quyền và nghĩa vụ giữa mẹ nuôi và con nuôi chấm dứt hoàn toàn từ ngày quyết định có hiệu lực, bao gồm quyền thừa kế và nghĩa vụ cấp dưỡng.
Đặc biệt, Tòa áp dụng Án lệ 61/2023/AL (ban hành kèm Quyết định số 39/QĐ-CA ngày 24/02/2023 của Chánh án TANDTC) để xử lý tình huống chấm dứt nuôi con nuôi khi các bên tự nguyện và không vi phạm điều cấm của pháp luật.
Trong vụ này không có 'bên thua' theo nghĩa tranh chấp thông thường. Tuy nhiên, tôi muốn chỉ ra rủi ro tiềm ẩn mà nhiều gia đình bỏ qua khi nhận con nuôi: sai lầm lớn nhất là nhận con nuôi mà không lường trước biến động cuộc sống — thay đổi công việc, thu nhập, hoặc hoàn cảnh gia đình. Nếu trong vụ này mà không có sự đồng thuận của tất cả các bên, mọi thứ sẽ phức tạp hơn rất nhiều: bố mẹ đẻ phải chứng minh người nuôi vi phạm nghĩa vụ theo Điều 25 Luật Nuôi con nuôi thì Tòa mới có căn cứ xem xét. Ngoài ra, hai sai lầm nghiêm trọng thường gặp là:
- 🚫 Tự ý đưa trẻ về cho bố mẹ đẻ mà không có quyết định của Tòa — vi phạm pháp luật, gây rủi ro tranh chấp về sau.
- 🚫 Nghĩ rằng 'ai cũng đồng ý thì không cần ra Tòa' — sai hoàn toàn, thủ tục pháp lý tại Tòa là bắt buộc để bảo vệ quyền lợi chính đáng của trẻ và cả hai phía.
Đơn yêu cầu của ông NVA được Tòa chấp nhận vì đáp ứng đầy đủ ba yếu tố then chốt:
- Tính tự nguyện tuyệt đối: cả ba bên trực tiếp — bố đẻ, mẹ đẻ, mẹ nuôi — đều đồng thuận; cháu NTC cũng bày tỏ nguyện vọng rõ ràng muốn tiếp tục sống cùng bố mẹ đẻ. Đây là yếu tố Tòa đặt lên hàng đầu.
- Không vi phạm điều cấm: không có hành vi lừa dối, cưỡng ép, hay mục đích trái pháp luật trong toàn bộ quá trình yêu cầu chấm dứt.
- Phù hợp Án lệ 61/2023/AL: Tòa viện dẫn đúng án lệ để xử lý tình huống hoàn cảnh thay đổi khách quan — một precedent rất giá trị cho các vụ tương tự.
Tôi cũng lưu ý: bản án gốc có lỗi OCR ghi nhầm 'năm 2016' trong số án lệ, nhưng điều đó không ảnh hưởng đến hiệu lực vì phần căn cứ đã viện dẫn đúng Quyết định số 39/QĐ-CA ngày 24/02/2023 — đây là lỗi kỹ thuật, không phải lỗi pháp lý.
Từ vụ án này, tôi rút ra những lưu ý thiết thực dành cho những ai đang hoặc sắp liên quan đến việc nuôi con nuôi:
- 🔹 Thủ tục pháp lý là bắt buộc: dù tất cả các bên đều đồng ý, vẫn phải ra Tòa xin quyết định chấm dứt — không thể chỉ thỏa thuận miệng hay viết giấy tay.
- 🔹 Hiểu rõ hậu quả trước khi quyết định: theo Điều 27 Luật Nuôi con nuôi, sau khi chấm dứt, quyền thừa kế và nghĩa vụ cấp dưỡng giữa hai bên chấm dứt hoàn toàn — hãy cân nhắc kỹ lưỡng.
- 🔹 Nguyện vọng của trẻ có trọng lượng pháp lý: Tòa rất coi trọng ý kiến của cháu NTC; nếu trẻ phản đối, vụ việc sẽ phức tạp và kéo dài hơn nhiều.
- 🔹 Án lệ 61/2023/AL là công cụ pháp lý hữu ích khi xử lý chấm dứt nuôi con nuôi do hoàn cảnh thay đổi khách quan — hãy nhờ luật sư viện dẫn đúng lúc, đúng chỗ.
🕐 Timeline vụ án
👤 Nếu bạn ở vị trí này, LS khuyên
- Trao đổi thẳng thắn, tìm kiếm sự đồng thuận của người nuôi trước — đây là điều kiện quan trọng nhất để Tòa xem xét nhanh và thuận lợi.
- Cần để cháu bày tỏ nguyện vọng rõ ràng (nếu đủ nhận thức); Tòa rất coi trọng ý kiến của trẻ khi ra quyết định.
- Làm đơn yêu cầu Tòa án có thẩm quyền theo Khoản 2 Điều 39 BLTTDS — tuyệt đối không tự ý đưa trẻ về nhà trước khi có quyết định.
- Nếu người nuôi không đồng ý, cần thu thập chứng cứ chứng minh họ vi phạm nghĩa vụ theo Điều 25, Điều 26 Luật Nuôi con nuôi 2010.
- Đừng im lặng hay trì hoãn — hoàn cảnh càng kéo dài, ảnh hưởng tiêu cực đến trẻ càng lớn và trách nhiệm pháp lý của bạn vẫn còn nguyên.
- Chủ động gặp bố mẹ đẻ, thỏa thuận và cùng làm thủ tục chấm dứt tại Tòa để bảo vệ quyền lợi cho trẻ và cho chính bạn.
- Sau khi có quyết định Tòa, mọi nghĩa vụ cấp dưỡng và quyền thừa kế lẫn nhau chấm dứt theo Điều 27 Luật Nuôi con nuôi — hãy nắm rõ điều này trước khi ký.
- Tránh tự ý giao trẻ cho bố mẹ đẻ mà không có quyết định pháp lý — có thể phát sinh tranh chấp về sau và bạn vẫn phải chịu trách nhiệm.
- Đánh giá thực tế khả năng chăm sóc lâu dài — không chỉ tại thời điểm nhận nuôi, mà cả khi hoàn cảnh thay đổi như công việc, sức khỏe, thu nhập.
- Hiểu rõ rằng nhận con nuôi là cam kết pháp lý quan trọng: quyền và nghĩa vụ tương đương cha mẹ đẻ theo Luật Hôn nhân và Gia đình.
- Nếu sau này không chăm sóc được, vẫn có thể chấm dứt hợp pháp theo Điều 25 Luật Nuôi con nuôi — nhưng phải qua Tòa, không phải 'trả lại' đơn giản.
- Tham khảo ý kiến luật sư trước khi ký hồ sơ nhận nuôi để hiểu đầy đủ hệ quả pháp lý, đặc biệt về quyền thừa kế và nghĩa vụ cấp dưỡng.
💰 Chi phí thực tế nếu bạn gặp vụ tương tự
💬 Bạn đang gặp vụ tương tự?
LS Lê Ngọc Nam · CCHN 16933 · 7+ năm hành nghề · Tư vấn miễn phí buổi đầu
| Số bản án | 01/2025/QĐST-VHNGĐ |
| Toà án | Tòa án nhân dân khu vực 3 - Tuyên Quang |
| Ngày xét xử | 25/07/2025 |
| Cấp xét xử | Sơ thẩm |
| Lĩnh vực | Hôn nhân & Gia đình |
| Tỉnh/Thành | Tuyen Quang |
| Về việc | Yêu cầu chấm dứt việc nuôi con nuôi |
| Nhóm án | an_le_hon_nhan |
| Án lệ áp dụng | 61/2023/AL |
| Tags | an-le-61-2023cham-dut-nuoi-con-nuoime-nuoi-di-lam-xagiao-con-bo-me-detu-nguyenocr-loi-so-an-le |
| Nguồn | Cổng công bố bản án TAND Tối cao |
Tải bản án PDF
Bản án đầy đủ đã được ẩn danh theo NĐ 13/2023, giữ nguyên nội dung nhận định và quyết định của Toà án.
⬇️ Tải PDF gốc
Luật sư Lê Ngọc Nam✓ Xác thực
Luật sư điều hành — Thạc sĩ Luật
- CCHN Luật sư:16933/TP/LS-CCHN — Bộ Tư pháp Việt Nam (11/07/2019)
- Thẻ Luật sư:14955/LS — Liên đoàn Luật sư Việt Nam (12/11/2019)
- CCHN Quản tài viên:2040/TP/QTV-CCHN — Bộ Tư pháp (26/10/2023)
- Đoàn: Đoàn Luật sư TP. Hồ Chí Minh
- Chuyên môn: Hôn nhân gia đình · Đất đai · Doanh nghiệp · Hình sự · M&A · Phá sản doanh nghiệp
- Kinh nghiệm: 7+ năm hành nghề LS · Gần 10 năm pháp lý (bao gồm pháp chế Tập đoàn, M&A, hòa giải tranh tụng vụ giá trị lớn)
Nội dung bài viết được biên soạn và kiểm duyệt bởi Luật sư Lê Ngọc Nam — dựa trên quy định pháp luật hiện hành và các bản án đã có hiệu lực. Bài viết chỉ có giá trị tham khảo; các trường hợp cụ thể vui lòng liên hệ tư vấn trực tiếp để nhận đánh giá pháp lý chính xác.